Doe waar je in gelooft, geloof in wat je doet

‘Geen standaard Q&A’, luidt het onderwerp van de mail waarin Jacob Lambrecht zijn antwoorden zorgvuldig uitschrijft. En dat blijkt niet gelogen. Heerlijk rechtuit, no-nonsense en pittig kritisch, ook voor onze eigen vrijzinnige rangen. Zo hebben we ze graag! ‘De buitenwereld moet niet per se iets weten over mij,’ schrijft hij. ‘Mijn leven is spectaculair precies in de mate dat het dagdagelijkse leven miraculeus is.’ Zelfs zijn geboortestad Waregem noemt hij, met een knipoog, ‘misschien wel een mirakel.’ Toeval of mirakel, hoe dan ook siert Jacob met zijn ontwerp voor de open call (DIS)COVER de cover van deze Geus.

Jacob Lambrecht – Open call (DIS)COVER 2026

Jacob: Waarom ik heb deelgenomen aan deze open call? Simpel: ik wou de kans grijpen om mijn werk te delen! Ik ben altijd mateloos nieuwsgierig naar welke vorm mijn werk zal aannemen wanneer het mijn harddrives of hoofd verlaat. Ik ben geïntrigeerd door de ontmoeting met mensen en levens.

ARME VOGEL

De inzending waarmee Jacob Lambrecht won, maakt deel uit van een reeks single-panel cartoons waar hij zich het voorbije jaar op toelegde.

Jacob: België heeft een diepgewortelde affiniteit met comics en cartoons. Ik heb me daar een tijdlang in verdiept, voornamelijk in politieke cartoons. Het is een diep fascinerende wereld: scherp, grappig, pijnlijk en soms ook een beetje ongeïnspireerd. Net als veel anderen ervaar ik vandaag heel veel verdriet, pijn, twijfel, woede en onmacht onder de oppervlakte van het alledaagse. In cartoons lijkt er vaak een soort dwang om alles toch maar grappig te maken, maar in de huidige context is dat niet altijd evident of inspirerend. Daarom ben ik zelf op zoek gegaan naar een grensvlak tussen humor, poëzie en frustratie.

Jacob: Het beeld dat de jury selecteerde, is best neutraal en veilig, het neemt geen standpunt in. Het is een absurde scène, maar statistisch niet onmogelijk. Er vallen veel bommen. Het is een enigszins cynische grap, de kleine tragedie die zich afspeelt enkele seconden voor een school vol Iraanse of Palestijnse kinderen opgeblazen wordt. Kijk toch naar die arme vogel, we kunnen allen akkoord gaan dat die het niet verdiende.

Onze verhouding tot politieke macht, onze sociale structuren en zelfs ons taalgebruik zijn nog steeds diep gevormd naar het model van een christelijke god

Die spanning waarmee realiteit en absurditeit met elkaar verweven zijn – niet als tegenpolen, maar als dialectische noodzakelijkheid – is precies waar zijn werk wringt én tegelijk de sleutel tot hoe hij zijn eigen praktijk begrijpt. Wanneer hij gevraagd wordt naar het ‘DNA’ van zijn werk, wijkt Lambrecht niet uit naar een eenduidige kern, maar naar onleesbaarheid en complexiteit.

Jacob: Menselijk DNA schrijven we neer als ongeveer driemiljard opeenvolgende A’s, C’s, G’s en T’s. Compleet onleesbaar voor jou of mij. Misschien is het DNA van mijn werk gelijkaardig. Mijn werk ontstaat in een soort dubbele beweging: enerzijds verwondering, anderzijds vraagstelling. Veel van wat ik maak, komt voort uit nieuwsgierigheid naar wat er uit mij kan komen. Tegelijk probeer ik, zowel in mijn werk als in mijn dagelijks leven, vorm te geven aan een geloofs- en gevoelssysteem dat voortdurend in ontwikkeling is. Deze antwoorden kunnen ook in dat licht beschouwd worden.

ÁLLES IN VRAAG STELLEN

Binnen het vrijzinnig humanisme vindt Lambrecht vooral inspiratie in het recht én de noodzaak om alles in vraag te stellen.

Jacob: Die absolute nadruk op kritische vraagstelling en achterdocht van absolute waarheden inspireert mij het meest. In die geest kan ik ook niet anders dan zelf vragen stellen bij termen als ‘vrij’, ‘humanisme’, ‘de mens’ en ‘de maatschappij’ als absolute, abstracte kernbegrippen. Dat zijn geen neutrale concepten, maar geladen constructies met historische en politieke implicaties. ‘De mens’ manifesteert het bestaan van de onmens of submens. Dat idee sluit naadloos aan bij ons economisch systeem die afhankelijk is van een uitgebuite onderklasse. ‘De mens’, als singuliere economische en sociale noemer, dringt aan op de dominantie van de mens over een ander leven.

Wanneer kunst geen groter doel claimt dan zichzelf, is het voor mij interessanter om een wandeling te maken en rondom me heen te kijken

Tegelijk is het een realiteit dat ‘de rechten van de mens’ al sinds hun ontstaan lang niet voor iedereen gelden, maar vooral voor witte mensen. Is dat een fundament waar we vandaag nog op willen verder bouwen? Het idee dat er zoiets bestaat als een vaste menselijke essentie is bovendien een erfenis van het christendom. Zowel biologisch als conceptueel is het immers bijzonder moeilijk, zo niet onmogelijk, om een duidelijke grens te trekken tussen ‘de mens’ en de wereld die hem omringt. Er bestaan vele, en andere manieren om relaties aan te gaan met de wereld en waarin we leven.

God bestaat niet? Dat mag zo zijn, maar onze verhouding tot politieke macht, onze sociale structuren en zelfs ons taalgebruik zijn nog steeds diep gevormd naar het model van een christelijke god. In die zin blijft die geest onder ons aanwezig. En geen leven na de dood? Als er werkelijk geen vorm van voortbestaan was, zou leven op aarde al lang uitgestorven zijn. Misschien is het allemaal slordiger en veel materiëler dan de wanhopige drang naar samenhang die onze zelfbewuste identiteit probeert op te leggen.

KUNST IS POLITIEK

Voor Jacob Lambrecht zijn vrijdenken en maatschappelijk engagement onlosmakelijk met elkaar verbonden. Vrijdenken betekent in de eerste plaats het ontwikkelen van een persoonlijke relatie met de wereld: een voortdurende uitwisseling waarin je niet alleen observeert, maar ook verantwoordelijkheid opneemt.

Jacob: Ik beschouw dat als een ‘praktijk’, een houding die niet beperkt blijft tot kunst, maar doorwerkt in alle aspecten van het leven. Het is de constante wisselwerking tussen doen waar je in gelooft en geloven in wat je doet. Een dynamiek die vroeg of laat uitmondt in maatschappelijk engagement.

Jacob: Of kunst ook altijd samenhangt met maatschappelijk engagement? Kunst speelt geen neutrale rol. Integendeel: wie artistiek werk maakt, neemt posities in en maakt keuzes, bewust of onbewust. Die posities zijn steeds complexe vraagstellingen en bevinden zich altijd in een spanningsveld van frictie. De bereidheid om in dit spanningsveld te blijven, is een vorm van kritisch engagement. Wanneer kunst geen groter doel claimt dan zichzelf, is het voor mij interessanter om een wandeling te maken en rondom me heen te kijken.

Bovendien stelt Jacob zich vragen bij de context waarin kunst circuleert.

Jacob: In welke circuits belandt kunst? Hoe gedraagt het zich daarin? Dat zijn geen vrijblijvende kwesties, maar raken aan macht en dus aan politiek. En net zoals in de politiek, staan we daar nooit volledig buiten. We kunnen niet antwoorden op deze vragen alsof we geen ‘vuil aan de handen’ hebben. Misschien is het precies daarom dat we al zoekend en twijfelend blijven ‘ploeteren’. Blijf kijken, blijf twijfelen en vooral blijf vragen stellen. Het is zo essentieel!

OPEN CALL (DIS)COVER

Het Geuzenhuis nodigde voor het tweede jaar op rij creatief talent van 18 tot 30 jaar uit om een eigentijdse cover te ontwerpen voor Magazine De Geus. Samenmet Kunstwerkt, LUCA School of Arts Gent en KASK Gent schreven we de open call (DIS)COVER uit om onze kernwaarde, vrijdenken, te vertalen naar een krachtige, hedendaagse cover voor De Geus.

Met (DIS)COVER willen we jonge makers ruimte geven om zich kritisch enmaatschappelijk uit te spreken. We gingen op zoek naar een autonoom beeld dat humanistische waarden uitdraagt, activistisch of speels mocht zijn en aanzet tot reflectie.Wie onze jury kon overtuigen met het krachtigste beeld, siert de cover van dit zomernummer, wint een geldprijs van 500 euro en neemt deel aan een expo in het Geuzenhuis van enkele geselecteerde inzendingen. Hou alvast 15 tot 18 oktober vrij in je agenda.

Meer informatie volgt via www.geuzenhuis.be

Heleen De Grande

Wil je de papieren versie van De Geus thuis ontvangen? klik hier voor meer informatie.